در تقویم مذهبی آیین بودایی، دورهای سهماهه به نام پرا وسا (Phra Vassa) یا فصل بارانی جایگاه ویژهای دارد که در آن راهبان از سفرهای معمول خود بازمیمانند و در معابد ساکن میگردند تا به مراقبه، تزکیه نفس، و آموزش معنوی بپردازند. این آیین، که با عنوان «روزۀ بودایی» نیز شناخته میشود، از ریشههای عمیق تاریخی، اخلاقی و عرفانی برخوردار است و نقشی کلیدی در پالایش اخلاق فردی و اجتماعی ایفا میکند. در تایلند، کشوری که بیش از ۹۰ درصد جمعیت آن پیرو آیین بودایی تراواده هستند، جشنواره پرا وسا نه تنها رویدادی دینی بلکه جلوهای از هویت فرهنگی و همبستگی اجتماعی بهشمار میآید. واژه «پرا وسا» از زبان پالی و سانسکریت گرفته شده است. "Vassa" به معنای «فصل بارانی» و "Phra" عنوان احترامآمیز برای راهبان یا امور مقدس است. این دوره بهطور سنتی در تقویم قمری بودایی از روز اول ماه هشتم (ژوئیه میلادی) آغاز شده و تا پایان ماه دهم (اکتبر میلادی) ادامه دارد. این آیین در زبان تایلندی با اصطلاح (Khao Phansa) بهمعنای «ورود به وسا» نیز شناخته میشود. بر اساس متون کهن بودایی، خود بودا این سنت را پایهگذاری کرد. در زمان او، راهبان در طول سال در سفر بودند و برای گسترش آموزههای دینی از منطقهای به منطقه دیگر میرفتند. اما در فصل باران، این سفرها منجر به آسیب به زمینهای کشاورزی، حشرات و موجودات زنده میشد. بنابراین بودا مقرر کرد که در این فصل، راهبان در یک مکان مشخص (معمولا معبد یا جنگل مقدس) ماندگار شوند و به ریاضت، مراقبه و تعلیم بپردازند. دوره پرا وسا صرفاً یک توقف فیزیکی نیست، بلکه زمان خودسازی، مراقبه عمیق، تمرین انضباط اخلاقی و آموزش دینی برای راهبان و پیروان که این آیین دارای اهدافی چندگانه ازجمله پرهیز از وابستگیهای دنیوی، تعمیق تأمل درونی و آرامسازی ذهن، تقویت پیوند بین راهبان و جامعه، زمینهسازی برای آموزش شاگردان و افراد تازهوارد به صومعهها، احیای عهد معنوی فرد با آموزههای بودا است.
آیینهای مرتبط با پرا وسا
1. آیین آغازین: "Khao Phansa"
آیین آغاز پرا وسا در اولین روز از این دوره برگزار میشود. در این روز، مردم با پوشیدن لباس سفید، به معابد میروند و هدایایی از جمله:شمعهای بزرگ و تزئینشده (Thian Phansa)، پارچههای زرد رنگ برای دوخت لباس راهبان، غذا، دارو و لوازم ضروری روزمره را به معابد اهدا میکنند. شمعها نماد نور معرفت و روشنی مسیر معنوی هستند و در بسیاری از شهرها، رژهها و مراسم خاصی برای حمل آنها ترتیب داده میشود.
جشن شمعهای پرا وسا در استان «او بون راچاتانی» از مشهورترین مراسم ملی مرتبط با این آیین است که گردشگران داخلی و خارجی بسیاری را جذب میکند.
2. ریاضت درونی راهبان
در طول این سه ماه، راهبان محل اقامت خود را مگر به دلایل ضروری ترک نمیکنند، هر روز ساعات مشخصی را به مراقبه و تعالیم دینی پرداخته و همچنین با جامعه در ارتباط هستند اما از هرگونه وابستگی پرهیز و از خوردن گوشت و معاشرت غیرضروری پرهیز میکنند.
3. نذر و تزکیه مردم عادی
مردم نیز میتوانند همگام با راهبان، در این مسیر گام برداشته وهر فرد میتواند نیت کند تا یکی از عادات ناپسند خود را ترک نماید، مثلاً کسی که قبلاً سیگار یا مشروبات الکلی مصرف میکرده، تصمیم میگیرد در طول این سه ماه از آن دوری گزیند. همچنین، اعمال نیک مانند صدقه دادن، شرکت در مراسم مذهبی، یا فراهم کردن غذا برای راهبان که پیشتر بهصورت پراکنده انجام میگرفت، در ایام وانسا میتواند بهصورت منظم و مداوم صورت پذیرد و برکات بیشتری به همراه داشته باشد. برای برخی از مردم، پرا وسا فرصتی برای ارتقاء سطح تعهد دینی و کسانی که بهطور معمول پنج اصل اخلاقی بودایی (پرهیز از کشتن موجودات زنده/پرهیز از دزدی و گرفتن اموال دیگران/ پرهیز از رفتار ناپسند جنسی/ پرهیز از دروغگویی/ پرهیز از نوشیدن مشروبات الکلی و مواد مستکننده) را رعایت میکردند، ممکن است تصمیم بگیرند که در روزهای خاصی مانند روزهای مذهبی، اصول هشتگانه (دیدگاه درست / اندیشه درست / گفتار درست / کردار درست / معاش درست / تلاش درست / آگاهی درست / تمرکز درست) را نیز رعایت وگروهی دیگر ممکن است نذر کنند که در طول پرا وسا، هر شب یک یا چند ساعت به مراقبه و تمرکز بپردازندکه همه این تعهدات فردی، بیانگر ایمان راسخ و نیت صادقانهای است که ریشه در سنتهای فرهنگی و دینی مردم تایلند دارد. با توجه به تغییرات زندگی مدرن و اینکه بسیاری از مردم در روزهای تعطیل مانند شنبه و یکشنبه زمان آزاد دارند، پیشنهاد شده که راهبان نیز موعظهها و کلاسهای آموزش دینی را در این روزها برگزار و اگر مردم نیز با علاقه و استمرار در این برنامهها شرکت نمایند، بدون شک این روند موجب تقویت معنویت فردی، شکوفایی آیین بودایی، و افزایش سعادت و پیشرفت جامعه خواهد شد.
4. آیین پایان دوره: "Ok Phansa"
پس از سه ماه، آیین پایان پرا وسا با شکوه خاصی برگزار میشود. مردم با روشنکردن شمع، چراغ، و فرستادن قایقهای کوچک بر آب (مشابه مراسم "لویی کراتونگ")، نماد پاکی و بازگشت به زندگی عادی را جشن میگیرند.
بازتاب پرا وسا در رسانهها و آموزش رسمی
در تایلند، با رویکردی نظاممند، آموزش مفاهیم مرتبط با پرا وسا در سطوح مختلف آموزش عمومی نهادینه شده است. مدارس، دانشگاهها، و نهادهای عمومی همزمان با آغاز این دوره:
- برنامههای آموزشی با مضامین اخلاقی ترتیب میدهند.
- دانشآموزان را به مشارکت در اهدای ملزومات به معابد ترغیب میکنند.
- کارگاههایی با موضوع «تفکر دروننگر»، «ذهنآگاهی» و «رفتار درست» برگزار میکنند.
تلویزیون ملی تایلند نیز در طول این ایام، فیلمها و مستندهایی درباره زندگی بودا، مفاهیم دینی و داستانهای اخلاقی پخش میکند. این هماهنگی میان دین، آموزش، و رسانه به ماندگاری و تعمیق معنای پرا وسا در جامعه کمک شایانی کرده است.
جایگاه اجتماعی پرا وسا در تایلند
پرا وسا صرفاً یک جشن یا سنت مذهبی نیست، بلکه آیینی عمیق و چندلایه است که همزمان ابعاد شخصی، خانوادگی، اجتماعی، زیستمحیطی، هنری و فرهنگی را در بر میگیرد. با ریشه داشتن در آموزههای بودا و انطباق با فرهنگ بومی تایلند، این آیین موفق شده است مفاهیم اخلاقی را به شکلی زیبا و کاربردی در زندگی روزمره مردم جاری سازد. پرا وسا فراتر از یک آیین مذهبی صرف است. این دوره به عنوان فرصتی برای تقویت پیوندهای اجتماعی، بازسازی درونی و تأمل جمعی شناخته میشود. در این ایام:مدارس برنامههای اخلاقی برای دانشآموزان برگزار میکنند. تلویزیون ملی تایلند ویژهبرنامههایی با مضامین عرفانی پخش ودولت و معابد همکاری نزدیکی برای برگزاری باشکوه مراسمها دارند. تجربه پرا وسا نشان میدهد که آیینهای دینی میتوانند در خدمت هویت فرهنگی ملی قرار گیرند. شمعسازی سنتی، رژههای تزئینی، شعرخوانی بودایی و مراسم شبانهروزی، همگی جلوههایی از ترکیب دین، هنر، سنت و مشارکت اجتماعی هستند. پرا وسا به عنوان یکی از کهنترین و ژرفترین سنتهای بودایی، نمادی از خودسازی، آرامش درون، وفاداری به عهد معنوی و پرهیز از افراط دنیوی و این آیین در جامعه تایلند یک عبادت مذهبی و یک پویش فرهنگی و اجتماعی محسوب که به بازسازی معنوی فرد و انسجام جمعی یاری میرساندو اعتقاد براین است که در جهانی که با سرعت، مصرفگرایی و فشارهای روانی روبهروست، سنتهایی چون پرا وسا میتوانند یادآور اهمیت «درنگ»، «دروننگری» و «سکوتِ معنادار» باشند.
منابع:
- · Thailand Foundation. (n.d.). Buddhist Lent: A season of spiritual well-being and improvement. Thailand Foundation. Retrieved from https://thailandfoundation.or.th/buddhist-lent-a-season-of-spiritual-well-being-and-improvement-2/
- · Britannica. (n.d.). Vassa (Buddhist Lent). In Encyclopaedia Britannica. Retrieved from https://www.britannica.com/topic/vassa
- · Wikipedia contributors. (n.d.). Vassa. In Wikipedia. Retrieved from https://en.wikipedia.org/wiki/Vassa
- · WisdomLib. (n.d.). Vassa – Meaning and significance. Retrieved from https://www.wisdomlib.org/concept/vassa
- · Lives in Asia. (n.d.). Vassa (Buddhist Lent in Southeast Asia). Retrieved from https://livesinasia.com/vassa/
- · ExoTravel. (n.d.). Vassa: Southeast Asia’s Buddhist Lent. Retrieved from https://www.exotravel.com/blog/en/vassa-southeast-asia/
- · Learn Religions. (2019, October 31). The Buddhist Vassa rains retreat. Retrieved from https://www.learnreligions.com/vassa-450114
- · DhammaWiki. (n.d.). Vassa. Retrieved from https://www.dhammawiki.com/index.php/Vassa
- · Nation Thailand. (2022, October 9). Pavarana marks the end of Buddhist Lent. Retrieved from https://www.nationthailand.com/lifestyle/art-culture/40032302
- · WisdomLib. (n.d.). Vassa retreat. Retrieved from https://www.wisdomlib.org/concept/vassa-retreat
- · Wikipedia contributors. (n.d.). Vassa candle. In Wikipedia. Retrieved from
نظر شما